Każdy język w Europie musiał znaleźć słowa na komputer, telefon, helikopter i szczepionkę. Większość wzięła słowo międzynarodowe i dopasowała pisownię. Islandzki w większości tego nie zrobił. Wrócił do własnych korzeni i zbudował coś nowego ze starego materiału, i robi to nadal. W efekcie mamy w pełni nowoczesny język, którego słownictwo należy do niego samego, i dzisiejszego czytelnika, który może sięgnąć po średniowieczne sagi z o wiele mniejszą pomocą, niż użytkownik angielskiego potrzebuje do czegokolwiek napisanego w tym samym czasie.
Islandzki to stały kontrprzykład dla tezy, że język musi być przebudowywany co kilka stuleci, by dalej działać.
Sagi zostały spisane na Islandii w średniowieczu i Islandczycy nadal je czytają. Nie w przekładzie i nie z wykształceniem specjalisty. Pisownia we współczesnym wydaniu jest uporządkowana, a wymowa się przesunęła, ale język na stronie jest na tyle bliski, że zwykły czytelnik może za nim nadążyć.
Porównajcie to z angielskim, gdzie wszystko z tego samego okresu wymaga równoległego przekładu i słowniczka. Nie chodzi o to, że islandzki był zamrożony. Chodzi o to, że mała, piśmienna ludność nieprzerwanie czytała i przepisywała własne teksty, a drukowana Biblia z szesnastego wieku, wydana pod kierunkiem Guðbrandura Þorlákssona, wcześnie nadała językowi pisanemu jeden ustalony kształt i go zachowała.
Dla kościoła ma to praktyczną konsekwencję, którą łatwo przeoczyć. Język Pisma po islandzku nie jest osobnym archaicznym dialektem stojącym z boku codziennej mowy. To ten sam język, z ciężarem na nim.
Islandzki należy do tej samej gałęzi co duński, norweski i szwedzki. Jeśli znacie te języki, to tu czeka niespodzianka.
Końcówki przypadków niemal całkiem zniknęły. Końcówki czasowników spłaszczyły się tak, że czasownik ledwie zmienia się przez osobę czy liczbę. Szyk zdania przejął pracę, którą kiedyś wykonywały końcówki. Te trzy języki są sobie na tyle bliskie, że ich użytkownicy z wysiłkiem dogadują się przez granice.
Cztery przypadki. Trzy rodzaje. Czasowniki, które naprawdę zmieniają formę. Przymiotniki i imiesłowy, które zgadzają się z tym, co opisują. Użytkownik duńskiego i użytkownik islandzkiego mają wspólnego przodka i nie są w stanie prowadzić rozmowy, i właśnie dlatego jeden nie może zastąpić drugiego na waszej liście.
Linie niżej zostały przetłumaczone z duńskiego, co czyni tę stronę małym pokazem tej odległości. Strona o duńskim jest napisana z drugiej strony sali.
Sześć duńskich linii puszczono naraz we wszystkie języki, tak jak działa prawdziwa sala, z włączonym ustawieniem kościelnym. Od tamtej pory niczego nie redagowano. Cztery islandzkie są poniżej, a pierwsza to najciekawsza rzecz na tej stronie.
Duński oryginał Kødets gerninger er tydelige nok, siger han, og de står i modsætning til Åndens frugt.
Hann segir að verk holdsins séu augljós og að þau standi í andstöðu við ávöxt Andans.
Słowo w słowo daje: mięso u rzeźnika i płaskie stwierdzenie faktu. Dwie rzeczy poszły tu dobrze. Islandzki ma osobne słowo na mięso, które się gotuje, i użyte tu słowo na ciało, o którym mówi List do Galatów, i wybrał to drugie. A ponieważ zdanie relacjonuje, co ktoś powiedział, zamiast to twierdzić, islandzki stawia oba czasowniki w specjalnej formie używanej w mowie zależnej. Silnik słowo w słowo nie ma powodu tego robić, a wynik czyta się tak, jakby kaznodzieja twierdził to własnym głosem, zamiast cytować.
Duński oryginał Og Ånden faldt over dem alle sammen, og de begyndte at tale på andre sprog.
Og Andinn kom yfir þau öll og þau fóru að tala á öðrum tungum.
Słowo w słowo daje: duch jako zjawa, albo butelka spirytusu, i codzienne słowo na języki. Dotarł Duch, i języki w sensie biblijnym, a nie zwykłe słowo na języki obce. Zaimek też wart jest uwagi: islandzki ma trzy rodzaje i używa liczby mnogiej rodzaju nijakiego dla mieszanej grupy ludzi, a tym właśnie jest tłum w dniu Pięćdziesiątnicy.
Duński oryginał Af nåde er I frelst ved tro, og det skyldes ikke jer selv, det er Guds gave.
Af náð eruð þið frelsuð fyrir trú, og það kemur ekki frá ykkur sjálfum, það er gjöf frá Guði.
Słowo w słowo daje: miłosierdzie i wyratowani. Islandzki ma osobne słowa na łaskę i na miłosierdzie, więc nie ma wymówki, by je pomylić, i tu wybrano właściwe. Słowo zbawieni musi zgadzać się z ludźmi, których opisuje, co oznacza, że tłumaczenie musiało zdecydować, do jakiej grupy się zwraca, zanim mogło dokończyć zdanie.
Duński oryginał Men der er ingen ko på isen.
En það er engin ástæða til að hafa áhyggjur.
Słowo w słowo daje: krowa stojąca na lodzie. Duńskie powiedzenie znaczy, że nie ma się czym martwić, a czytane dosłownie jest zdaniem o bydle. To, co dotarło, mówi, że nie ma powodu do niepokoju, wprost, w rejestrze, którego człowiek naprawdę by użył.
Wytworzone na zimno, bez słownika i bez przygotowania. Dajcie mu wcześniej swój konspekt przez Context Enhancer a zacznie nabożeństwo, znając już wasz temat i wasze imiona.
W każdym przypadku islandzki wyznacza granicę albo buduje znaczenie, o którym tłumaczenie nie może uniknąć decyzji.
Dwa osobne słowa. Jedno należy do kuchni, drugie do Listu do Galatów. Duński używa jednego słowa na oba i liczy, że sami to rozstrzygniecie. Islandzki nie daje tej opcji, więc tłumaczenie, które wybierze źle, nie jest niejasne, po prostu mówi o jedzeniu.
Również dwa osobne słowa, tam gdzie wiele języków zadowala się jednym obejmującym oba. To para, którą silniki ogólnego przeznaczenia mylą najczęściej, bo w zwykłym tekście miłosierdzie jest słowem częstszym, a łaska rzadszym.
Islandzkie słowo na zbawiciela zbudowane jest na słowie wolność, a czasownik za nim znaczy uwolnić. Zbawiony po islandzku niesie więc sens bycia wypuszczonym na wolność, a nie tylko wyciągniętym z niebezpieczeństwa. To drobiazg, który po cichu kształtuje, jak trafia całe kazanie.
Jeśli wasz zbór używa określonych sformułowań dla imion lub terminów, wpiszcie je w Słowa kluczowe a będą używane dokładnie tak, na każdym nabożeństwie.
To nawyk, o którym jest cała ta strona, i nie jest to praktyka muzealna. Nowe słowa nadal buduje się w ten sposób.
Islandzkie słowo na komputer złożono ze starego słowa na liczbę i starego słowa na prorokinię: wieszczka liczb. Dziś jest zupełnie zwyczajne i nikt nie myśli, skąd się wzięło, i po tym poznać, że metoda zadziałała.
Islandzki sięgnął po stare słowo oznaczające nić lub długi sznur i oddał je telefonowi. Przewód niosący głos, nazwany słowem, które już istniało dla czegoś długiego i cienkiego, co łączy dwa miejsca.
Nazwany od czasownika znaczącego wirować. Nie złożenie greckich rdzeni, którego nikt w kraju by nie rozpoznał, tylko zwykłe islandzkie słowo opisujące, co ta rzecz robi.
Język nie musi wchłaniać angielskiego, żeby być na czasie. To naprawdę użyteczna rzecz do usłyszenia dla kościoła, w sali, w której kilka języków po cichu konkuruje o tych samych mówiących.
Trzy osobne pytania, na wszystkie trzy tak.
Mówiący po islandzku może głosić kazanie lub dać świadectwo, a cała sala nadąża w swoich językach. Jeden z języków, które mogą być źródłem, nie tylko celem.
Na własnym telefonie waszego gościa albo wysoko na ścianie przez MulingDisplay. Jeden z 200+ języków, które można czytać.
Jeden z języków, których można słuchać zamiast czytać, głosem męskim lub kobiecym, jak pasuje do sali.
Islandzki figuruje na liście jako is, jego własna nazwa Íslenska, pisany od lewej do prawej z kilkoma literami, których pozostałe języki nordyckie już nie używają. Zobacz wszystkie 200+ języków.
Jest islandzki głos, i to więcej niż jeden, więc możecie wybrać głos męski lub kobiecy w zależności od mówcy i sali.
Islandzkie słowa są długie, bo język buduje znaczenie przez łączenie rzeczy, a nie przez pożyczanie czegoś krótkiego. To zagęszcza napisy, a gęste napisy to napisy, których ludzie przestają czytać gdzieś około dwudziestej minuty.
Głos całkowicie to omija. Jedna słuchawka douszna zamiast dwóch, żeby wasz gość nadal słyszał śpiew i osobę obok, a jego wzrok pozostał w górze, tam gdzie widzi twarz mówcy.
Islandczycy od dawna wyjeżdżają do Danii i Norwegii na studia i do pracy, a małe islandzkie społeczności rozsiane są po krajach nordyckich i dalej.
Prawie nigdy nie jest ich dość na islandzki zbór. Jest ich dość, by siedzieć w waszym. Większość sprawnie mówi językiem kraju, w którym mieszka, a to dokładnie ta sytuacja, w której nikt im nic nie proponuje, bo sobie radzą.
Radzenie sobie w drugim języku wystarcza na godzinę spraw urzędowych i po cichu wyczerpuje przez godzinę teologii. Różnica między nadążaniem za kazaniem a rozumieniem go to różnica między słyszeniem słów a tym, że zostaje miejsce, by o nich pomyśleć.
Dodanie islandzkiego do waszej listy mieści się w ramach waszego karnetu, bo każdy karnet niesie kilka języków jednocześnie. Warto to zrobić dla jednej osoby.
Wystarczy, by sobie poradzić, a to niższa poprzeczka, niż myślicie. Islandzki i duński nie są wzajemnie zrozumiałe, a duński, którego Islandczyk nauczył się w szkole, to drugi język jak każdy inny. Dodanie islandzkiego to jedno dotknięcie i mieści się w ramach waszego karnetu.
Tak, na telefonie i na ekranie na ścianie. To zwykłe litery w zwykłych krojach. Jeśli wasz projektor jest ustawiony na rozmiar, przy którym litery się obcinają, warto to naprawić dla każdego języka, którego używacie.
Nie, i nie powinien. Używa słów, które istnieją. To, co robi, to wybór między tymi, które język już ma, a tam właśnie zapadają prawdziwe decyzje: ciało czy mięso, łaska czy miłosierdzie, języki w sensie biblijnym czy języki obce. Wynik powyżej pokazuje, jak dokonuje tych wyborów.
Tak. Islandzki może schodzić ze sceny tak samo, jak być językiem, w którym słucha zbór, więc reszta sali odbiera go w swoich językach w tej samej chwili.
Nic do instalowania, bez karty, a wasz gość nie potrzebuje niczego poza telefonem, który już ma w kieszeni, i jedną słuchawką.