Irlandzki ma status urzędowy, państwo, które go finansuje, miejsce w każdym planie lekcji w Republice, własne stacje nadawcze i własne wydawnictwa. Na papierze ma każdą przewagę, jakiej język mógłby chcieć. A mimo to nie jest językiem, w którym większość Irlandczyków żyje. To nie jest porażka czyjegokolwiek wysiłku. To lekcja o tym, co naprawdę utrzymuje język przy życiu, i jest dokładnym odwróceniem historii hebrajskiego.
Każdy język na tej stronie przeszedł ten sam test: sześć duńskich zdań wybranych dlatego, że silnik słowo w słowo się na nich łamie. Potem ktoś przeczytał wynik. Irlandzki nie zdał.
Większość irlandzkich linijek wyglądała rozsądnie. Jedna nie. Zdanie o obrzezaniu wróciło ze słowem, które nie jest standardowym irlandzkim terminem, i które wygląda, jakby zostało złożone z irlandzkich części, a nie przywołane z irlandzkiego Pisma. Biegły czytelnik wyłapuje to w jakąś sekundę.
To też nie jest potknięcie stylistyczne. Obrzezanie w Liście do Rzymian to słowo doktrynalne niosące konkretny argument, a wymyślenie dla niego wiarygodnie wyglądającego zamiennika to dokładnie ta klasa błędu, która szkodzi w kościele.
Dlatego nie drukujemy tu naszego irlandzkiego. Każda inna strona językowa w tym serwisie pokazuje prawdziwy, nieedytowany wynik, bo na to zasłużyła. Ta nie, a mówiący po irlandzku odkryłby to tylko później, co jest gorsze.
Dlatego ta strona opisuje, zamiast demonstrować. Jasne zdanie o tym, gdzie jesteśmy, jest warte więcej niż próbka wybrana, by nam schlebiać, i to jedyna wersja, której biegły mówca nie przejrzy natychmiast.
To nie jest wymówka. To powód, dla którego konkretna porażka powyżej jest tym rodzajem porażki, jaki irlandzki wytwarza.
W większości języków europejskich zmieniają się końcówki. W irlandzkim zmienia się też początek słowa, zależnie od tego, co było przed nim. Ten sam rzeczownik może pojawić się z kilkoma różnymi początkowymi głoskami i pisowniami w obrębie jednego akapitu, wszystkie poprawne. Cokolwiek dopasowuje słowa po pierwszych literach, natychmiast ma kłopot.
Irlandzkie zdania zwykle zaczynają się od czasownika, potem wykonawca, potem reszta. To inny kształt niż duński, angielski, niemiecki czy którykolwiek z języków, których silnik ogólnego użytku widział najwięcej. Tłumaczenie, które zachowuje kolejność źródła i podmienia słowa, daje coś, co w ogóle nie jest irlandzkim.
Wersja bez ogródek: na świecie jest o wiele mniej pisanego irlandzkiego niż pisanego niemieckiego czy hiszpańskiego, a jeszcze mniej z tego jest religijne. System ma więc mniej przykładów tego, jak kościół naprawdę mówi, a gdy brakuje mu słowa, chętniej zbuduje takie, które wygląda dobrze, niż przywoła to, które jest dobre.
Hebrajski przez stulecia nie był niczyim codziennym językiem, nie miał państwa, systemu szkolnego ani statusu urzędowego, a potem w ciągu kilku pokoleń stał się językiem, w którym kłócą się dzieci.
Irlandzki miał odwrotność tego wszystkiego. Nigdy nie zaginął. Zawsze miał rodzimych użytkowników, w okręgach, gdzie jest językiem sklepu i kuchni. Zyskał status urzędowy, miejsce w każdej szkole, własne media i publiczne pieniądze. I mimo to wciąż kurczy się jako język domowy.
Postaw te dwa obok siebie, a coś niewygodnego staje się jasne. Język nie żyje w programie nauczania ani w ustawie. Żyje w domach, w języku, w którym ludzie się kłócą, modlą i plotkują, gdy nikt ich nie ocenia. Polityka może chronić język. Nigdy jeszcze nie wykazano, że potrafi uczynić go językiem domu.
Nic z tego nie jest powodem, by porzucić irlandzki, a mówiący po irlandzku nie pytają nikogo o zdanie w tej sprawie. To powód, by traktować poważnie ludzi, którzy go używają, bo niosą coś, czego żadna instytucja nie uniesie za nich.
Mechanika działa. To o jakości tego, co wychodzi, właśnie wam powiedzieliśmy, i obie rzeczy są prawdziwe naraz.
Mówione ze sceny. Mówiący po irlandzku może głosić, a reszta sali śledzi w swoich językach. Jeden z języków, które mogą być źródłem.
Czytane jako napisy. Na telefonie albo na ścianie przez MulingDisplay. Jeden z 200+ języków, które można czytać.
Słyszane jako głos. Jeden z języków, których można słuchać zamiast czytać.
Irlandzki figuruje na liście jako ga, jego własna nazwa Gaeilge. Jest dostępny i możecie go włączyć. Mówimy wam, gdzie jest słaby, żebyście mogli zdecydować z otwartymi oczami. Zobacz wszystkie 200+ języków.
To ta część, która sprawia, że porażka powyżej jest frustrująca, a nie tylko niefortunna. Irlandzkiemu nie brakuje Pisma. Słowa są. Po prostu po nie nie sięgnięto.
Nowy Testament przełożył na irlandzki William Ó Domhnaill, a przekład Starego Testamentu doprowadzono do końca pod kierunkiem Williama Bedella, biskupa, który nalegał, by ludzie mieli Pismo w języku, którym naprawdę mówili. Było to wówczas stanowisko kontrowersyjne i to samo stanowisko, o które toczono spory przy każdym przekładzie na język ludowy w Europie.
Później przyszła kompletna współczesna Biblia irlandzka, a wraz z nią ustalone współczesne słownictwo na rzeczy, o których kazanie mówi co tydzień.
Istnieje więc ustalone irlandzkie słowo na obrzezanie i istnieje ustalone irlandzkie słowo na łaskę, na ciało i na Ducha. Tłumaczenie, które zamiast tego buduje nowe, nie wypełnia luki. Nie zadaje sobie trudu, by spojrzeć.
Cztery rzeczy, a pierwsza to ta, którą ludzie najczęściej robią źle.
Irlandzkie społeczności za granicą są stare i liczne, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, a przytłaczająca większość z nich żyje i modli się po angielsku.
Wewnątrz nich są ludzie, którzy nauczyli się irlandzkiego w domu, ludzie, którzy nauczyli się go w szkole i zachowali, oraz ludzie, którzy podjęli go jako dorośli i używają celowo. W miastach daleko od Irlandii są grupy i spotkania irlandzkojęzyczne, utrzymywane przez dokładnie ten typ osoby, która w waszym kościele zgłasza się na ochotnika do wszystkiego.
Co oznacza, że realistyczny przypadek to nie zbór irlandzkojęzyczny. To jedna lub dwie osoby, dla których ten język jest poważną częścią tego, kim są, siedzące w sali, gdzie nikt nigdy im go nie zaproponował.
To ludzie, których warto zapytać, i to oni powiedzą wam dokładnie, gdzie nasz irlandzki się wykłada.
Bez dat, bo data, której nie możemy dotrzymać, to kolejna rzecz, za którą trzeba będzie później przepraszać.
Te same sześć zdań testowych, przeczytanych przez kogoś, kto naprawdę używa irlandzkiego, ze słownictwem kościelnym sprawdzonym linijka po linijce. To właśnie dzieli tę stronę od sekcji porównawczej, jaką ma każdy inny język.
Nie ogólną płynność. Konkretne słownictwo, od którego zależy nabożeństwo: łaska, ciało, Duch, zbawienie, przymierze, obrzezanie. To słowa, w których zły wybór zmienia znaczenie, a nie ton.
Jeśli zda, wynik trafia na tę stronę nieedytowany, jak wszędzie indziej. Jeśli nie, ta sekcja zostaje taka, jaka jest. Nie zamierzamy po cichu usunąć przyznania się i liczyć, że nikt nie pamięta.
Jeśli używacie irlandzkiego i jesteście gotowi ocenić naszą pracę, dajcie nam znać. Biegły czytelnik z godziną czasu jest dla tej sprawy wart więcej niż cokolwiek, co możemy zrobić sami.
Możecie. Jest na liście i działa jak każdy inny język. Prosimy o to, byście weszli w to, wiedząc, że jakość nie jest tam, gdzie powinna, byście powiedzieli to samo swojemu mówiącemu po irlandzku i byście potraktowali pierwsze nabożeństwo jako test, a nie rozwiązanie.
Bo język po cichu brakujący na liście to nie informacja, to inny sposób, by nic nie powiedzieć. Irlandzki jest w systemie, działa mechanicznie, a część jest w porządku. Opublikowanie tego, co wiemy, to lepszy układ dla mówiącego po irlandzku niż podjęcie decyzji za niego.
Prawie zawsze tak, i właśnie dlatego nikt nigdy nie oferuje mu nic innego. Czy to ma znaczenie, to jego sprawa, nie nasza i nie wasza. Zapytajcie go, na osobności, i przyjmijcie każdą odpowiedź bez przekonywania.
To osobny język, nie odmiana irlandzkiego, i nie taki, który możemy dziś zaoferować jako głos albo napisy.
Nic do instalowania, bez karty, a wasz gość nie potrzebuje niczego poza telefonem, który już ma w kieszeni, i jedną słuchawką.