Κροατικά, Βοσνιακά και Σερβικά: τρία ξεχωριστά πρότυπα. Είναι κοντά, πιο κοντά από τις περισσότερες γειτονικές γλώσσες στην Ευρώπη, και το πώς πρέπει να λέγονται είναι θέμα για το οποίο οι άνθρωποι νιώθουν έντονα. Δεν πρόκειται να σας εξηγήσουμε τίποτα από αυτά, και δεν πρόκειται να πάρουμε θέση. Η πρακτική οδηγία χωρά σε μία γραμμή: βάλτε και τα τρία στη λίστα δίπλα δίπλα, μην πείτε τίποτα, και αφήστε κάθε επισκέπτη να διαλέξει το δικό του.
Πολλά θα μπορούσαν να ειπωθούν εδώ και σχεδόν κανένα δεν σας χρησιμεύει ένα κυριακάτικο πρωινό. Να λοιπόν η σύντομη εκδοχή.
Τα κροατικά, τα βοσνιακά και τα σερβικά είναι το καθένα ξεχωριστή καταχώριση στη λίστα μας. Δεν είναι μία γλώσσα με τρεις ετικέτες από τη μεριά μας, ούτε όμως τρεις άσχετες γλώσσες. Το καθένα φτάνει στο δικό του πρότυπο, με το δικό του συνηθισμένο λεξιλόγιο και τις δικές του ορθογραφικές συμβάσεις.
Κάποιος που μιλά το ένα συνήθως καταλαβαίνει τα άλλα δύο μια χαρά. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα. Το να σου δώσουν κάτι που δεν θα το έλεγες δική σου γλώσσα είναι μικρό πράγμα που πέφτει σαν μεγάλο, ιδίως για κάποιον που είναι ήδη επισκέπτης σε μια αίθουσα όπου όλα τα άλλα είναι άγνωστα.
Γι' αυτό μην το αποφασίσετε εσείς για λογαριασμό τους, και μην το κάνετε ούτε γεγονός. Καμία ανακοίνωση από τη σκηνή, καμία ερώτηση σε κανέναν μπροστά σε άλλους για το ποιο θέλει. Η λίστα είναι στην οθόνη. Διαλέγουν εκείνοι.
Προσφέρετε και τα τρία. Μην πείτε τίποτα. Αφήστε τον άνθρωπο να διαλέξει. Η προσθήκη μιας δεύτερης ή τρίτης γλώσσας περιλαμβάνεται στο πάσο σας: κάθε πάσο περιλαμβάνει αρκετές γλώσσες ταυτόχρονα.
Αν έχετε αναρωτηθεί ποτέ από τι αποτελούνται οι διαφορές, αυτή είναι η σύντομη απάντηση. Δεν είναι ένα μεγάλο πράγμα. Είναι εκατό μικρές συνήθειες.
Εκεί όπου ένα πρότυπο γράφει ένα σύντομο φωνήεν, τα κροατικά συνήθως γράφουν μια μακρύτερη ακολουθία στην ίδια λέξη. Το σώμα, η πίστη, το γάλα και ο χρόνος το δείχνουν όλα. Μόλις ξέρετε να το ψάχνετε, το βλέπετε σχεδόν σε κάθε κροατική πρόταση, και το βλέπετε και στο αποτέλεσμα πιο κάτω σε αυτή τη σελίδα.
Όταν μια λέξη έρχεται απέξω, τα κροατικά τείνουν να της δίνουν μία κατάληξη και τα γειτονικά πρότυπα άλλη. Οργανώνω, περιπλέκω, ενημερώνω: η ρίζα είναι κοινή, η ουρά όχι, και είναι ένας από τους γρηγορότερους τρόπους με τους οποίους ένας ομιλητής τοποθετεί ένα κείμενο.
Τα κροατικά συνεχίζουν πιο συχνά με ένα σκέτο απαρέμφατο εκεί όπου ένα γειτονικό πρότυπο χρησιμοποιεί ένα μικρό συνδετικό μόριο και μια ολόκληρη πρόταση. Και τα δύο γίνονται κατανοητά παντού. Κανένα δεν είναι πιο σωστό. Απλώς ακούγεται σαν σπίτι ή όχι ακριβώς.
Τα κροατικά γράφονται με το λατινικό αλφάβητο, με άγκιστρα και τόνους σε πέντε από τα γράμματά τους. Τα Σερβικά είναι αυτά που γράφονται τακτικά με δύο διαφορετικά αλφάβητα, και εκείνη η σελίδα εξηγεί τι στέλνουμε.
Τρεις ξεχωριστές ερωτήσεις, και για τα κροατικά και οι τρεις απαντήσεις είναι ναι.
Μιλιέται από τη σκηνή. Ένας κροατόφωνος μπορεί να κηρύξει ή να δώσει μαρτυρία και όλη η αίθουσα παρακολουθεί στις δικές της γλώσσες. Μία από τις γλώσσες που μπορούν να είναι η πηγή.
Διαβάζεται ως υπότιτλοι. Στο κινητό που ο επισκέπτης σας ήδη έχει μαζί του, ή στον τοίχο μέσω του MulingDisplay. Μία από τις 200+ γλώσσες που μπορούν να διαβαστούν.
Ακούγεται ως φωνή. Μία από τις γλώσσες που μπορούν να ακουστούν αντί να διαβαστούν, με ανδρική ή γυναικεία φωνή.
Τα κροατικά βρίσκονται στη λίστα ως hr, με δικό της όνομα Hrvatski. Δείτε όλες τις 200+ γλώσσες.
Έξι δανικές γραμμές πέρασαν σε όλες τις γλώσσες ταυτόχρονα, όπως τρέχει μια πραγματική αίθουσα, με ενεργή την εκκλησιαστική ρύθμιση. Τίποτα δεν έχει διορθωθεί από τότε. Τρεις από τις κροατικές είναι παρακάτω.
Το δανικό πρωτότυπο Kødets gerninger er tydelige nok, siger han, og de står i modsætning til Åndens frugt.
Djela tijela sasvim su očita, kaže, i suprotstavljena su plodu Duha.
Η κατά λέξη μετάφραση καταλήγει σε: κρέας, στον χασάπη. Τα δανικά χρησιμοποιούν μία σύντομη λέξη για το κρέας και για τη σάρκα, ενώ τα αγγλικά έχουν δύο. Αυτό που έφτασε είναι η λέξη για το σώμα με την έννοια που εννοεί η Προς Γαλάτας, και γράφεται με τη μακριά φωνηεντική ακολουθία που τη χαρακτηρίζει ως κροατική και όχι ως ένα από τα άλλα δύο πρότυπα.
Το δανικό πρωτότυπο Lad os ikke gå over åen efter vand. Svaret står lige her i teksten.
Nemojmo ići daleko po ono što nam je nadohvat ruke. Odgovor je upravo ovdje u tekstu.
Η κατά λέξη μετάφραση καταλήγει σε: ένα ρέμα και έναν κουβά. Η δανική παροιμία σημαίνει να κάνεις κάτι άσκοπα περίπλοκο. Αυτό που έφτασε πιάνει μια εντελώς διαφορετική εικόνα, εκείνη για κάτι που είναι σε απόσταση αναπνοής, και μετά λέει καθαρά ότι η απάντηση είναι ακριβώς εδώ στο κείμενο. Συγκρίνετέ το με τη βοσνιακή εκδοχή της ίδιας γραμμής, που επέστρεψε πολύ πιο σύντομη.
Το δανικό πρωτότυπο Af nåde er I frelst ved tro, og det skyldes ikke jer selv, det er Guds gave.
Milošću ste spašeni po vjeri, i to nije od vas, to je Božji dar.
Η κατά λέξη μετάφραση καταλήγει σε: έλεος και διασωθέντες, που δεν είναι αυτό που εννοεί μια εκκλησία. Αυτό που έφτασε κρατά τη χάρη και το σεσωσμένοι ως θεολογικό ζευγάρι, βάζει τη χάρη στον τύπο που σημαίνει με τη χάρη χωρίς να χρειάζεται πρόθεση, και ξαναγράφει την πίστη με τον κροατικό τρόπο.
Παραγμένο εν ψυχρώ, χωρίς γλωσσάρι και χωρίς προετοιμασία. Δώστε του το διάγραμμά σας εκ των προτέρων με το Context Enhancer και ξεκινά τη λατρεία γνωρίζοντας ήδη το θέμα σας και τα ονόματά σας.
Για πάρα πολύ καιρό, οι εκκλησίες κατά μήκος της κροατικής ακτής τελούσαν τη λειτουργία σε μια σλαβική γλώσσα και τύπωναν τα λειτουργικά τους βιβλία σε γλαγολιτική γραφή, ένα αλφάβητο που δεν μοιάζει με τίποτα άλλο στη Δυτική Ευρώπη.
Ενώ η υπόλοιπη δυτική εκκλησία δούλευε στα λατινικά, αυτές οι εκκλησίες είχαν άδεια να κρατήσουν τη σλαβική λαϊκή παράδοση μέσα στο ρωμαϊκό τυπικό, και κράτησαν και το αλφάβητο που τη συνόδευε. Γλαγολιτικά βιβλία τυπώνονταν και χρησιμοποιούνταν ακόμη όταν η περισσότερη Ευρώπη δεν είχε δει ποτέ αυτή τη γραφή.
Το αλφάβητο που χρησιμοποιείται σήμερα είναι το λατινικό, τυποποιημένο τον δέκατο ένατο αιώνα με άγκιστρα και τόνους σε πέντε γράμματα. Όμως η παλαιότερη παράδοση είναι ο λόγος που η κροατική θρησκευτική γλώσσα έχει ένα δικό της βάθος, και που ένας Κροάτης πιστός ακούει τη διαφορά ανάμεσα σε μια διατύπωση που ανήκει στην εκκλησία και σε μια που ανήκει σε εφημερίδα.
Ο Μπάρτολ Κάσιτς, ένας Κροάτης ιερέας, έκανε μια πλήρη μετάφραση της Βίβλου στα κροατικά τον δέκατο έβδομο αιώνα. Δεν τυπώθηκε. Έμεινε ανέκδοτη επί αιώνες, και κυκλοφόρησε μόλις στην εποχή μας.
Έτσι το ύφος που πραγματικά παραθέτουν οι Κροάτες χριστιανοί καθορίστηκε πολύ αργότερα, από τη σύγχρονη καθιερωμένη μετάφραση και από τη λειτουργία που μεγάλωσαν ακούγοντας. Σε εκείνη τη μετάφραση ζουν οι παγιωμένες λέξεις: η λέξη για τη χάρη που ακούγεται γραφική, η λέξη για τη σάρκα που δεν είναι η λέξη για το κρέας, η διατύπωση των προσευχών που ξέρουν απέξω.
Αυτός είναι ο πρακτικός λόγος για τον οποίο μια μετάφραση γενικής χρήσης απογοητεύει έναν κροατόφωνο στην εκκλησία. Παράγει σωστά κροατικά στο ύφος ενός δελτίου ειδήσεων. Αυτό που ψάχνει να ακούσει ένας πιστός είναι το άλλο ύφος, και προσέχει αμέσως την απουσία του, ακόμη κι αν δεν θα μπορούσε να ονομάσει τι λείπει.
Αν η κοινότητά σας χρησιμοποιεί συγκεκριμένη διατύπωση για ονόματα ή όρους, βάλτε την στις Λέξεις-κλειδιά και χρησιμοποιείται ακριβώς έτσι, σε κάθε λατρεία.
Υποθέστε ότι δεν υπήρξε καμία προειδοποίηση, κανένας εθελοντής που μιλά τη γλώσσα, και καμία ιδέα ποιο από τα τρία θα ονόμαζαν. Και πάλι λειτουργεί.
Κροατικά, βοσνιακά και σερβικά, μαζί, πριν φτάσει οποιοσδήποτε. Έτσι τίποτα δεν χρειάζεται να αποφασιστεί στην πόρτα και κανείς δεν φέρνεται σε δύσκολη θέση μπροστά σε άλλους.
Στρέφουν την κάμερα του κινητού στον κωδικό και διαλέγουν μόνοι τους από τη λίστα. Τίποτα να εγκαταστήσουν, κανένας λογαριασμός, καμία εγγραφή. Παίρνει περίπου όσο το να βρεις τον αριθμό ενός ύμνου.
Κρατήστε ένα καλάθι με φτηνά ενσύρματα ακουστικά δίπλα στην πόρτα. Δώστε ένα χωρίς λόγους. Όσο λιγότερο γίνεται αυτό γεγονός, τόσο πιθανότερο είναι να ξανάρθει κάποιος.
Τεχνικά, ένα θα γινόταν κατανοητό. Αυτό δεν είναι το ίδιο με το να είναι σωστό. Η προσθήκη και των τριών χωράει σε ένα πάσο, θέλει ένα πάτημα για το καθένα, και αφαιρεί τη μόνη άβολη στιγμή σε όλη τη διαδικασία, δηλαδή το να πρέπει κάποιος να δεχτεί μια γλώσσα που δεν είναι αυτή που θα ονόμαζε.
Όχι. Βάλτε και τα τρία στη λίστα και αφήστε τον να διαλέξει μόνος του στο δικό του κινητό. Η φωναχτή ερώτηση κάνει ένα ιδιωτικό πράγμα δημόσιο, σε μια αίθουσα γεμάτη ανθρώπους που μόλις γνώρισε.
Όποιο επιλέξετε να δείξετε. Η οθόνη στον τοίχο και τα κινητά είναι ξεχωριστά: ένας επισκέπτης που διαβάζει στο δικό του κινητό παίρνει τη δική του επιλογή ανεξάρτητα από το τι δείχνει ο τοίχος. Αν η αίθουσά σας είναι κυρίως κροατόφωνη, βάλτε τα κροατικά στον τοίχο και αφήστε τα άλλα δύο διαθέσιμα στα κινητά.
Ναι. Τα κροατικά μπορούν να είναι η γλώσσα που έρχεται από τη σκηνή αλλά και μία από τις γλώσσες στις οποίες ακούει το εκκλησίασμα, οπότε όλοι οι άλλοι στην αίθουσα το λαμβάνουν στη δική τους γλώσσα την ίδια στιγμή.
Σλοβενικά: ξεχωριστή γλώσσα, όχι τέταρτο πρότυπο της ίδιας, και ένας σλοβενόφωνος που παίρνει κροατικά πραγματικά κοπιάζει. Έχει τη δική του καταχώριση και τη δική του σελίδα.
Τίποτα να εγκαταστήσετε, καμία κάρτα, και ο επισκέπτης σας δεν χρειάζεται τίποτα άλλο από το κινητό στην τσέπη του και ένα ακουστικό.