Toen Indonesië een nationale taal koos, nam het niet de grootste. De veruit grootste taal van het land werd bewust overgeslagen, en in plaats daarvan werd een handelstaal uit de havens gekozen: een die bij de zeeroutes hoorde in plaats van bij één bepaald volk, zodat niemand gevraagd werd andermans taal te aanvaarden als de prijs om erbij te horen. Dat is geen grammaticaweetje. Het is precies het probleem waar een kerk voor staat op de eerste zondag dat ze gasten heeft.
De meeste nationale talen zijn de taal van wie gewonnen heeft. Indonesisch is een van de weinige die juist gekozen werd zodat niemand gewonnen had.
Het land dat Indonesië werd, telde honderden talen, waarvan verschillende groot en oud, met literaturen en hoven en eeuwen van schrift achter zich. Een daarvan was veel groter dan de rest. Die kiezen zou de voor de hand liggende zet zijn geweest, en het zou elk ander volk in de archipel precies hebben verteld waar het stond.
Dus de nationalisten kozen anders. Ze namen het Maleis, dat al eeuwen de werktaal van de havens was: de taal die je gebruikte met een vreemde, op een kade, over een prijs. Het was bijna niemands moedertaal en het was al ieders tweede taal. Ze gaven het een nieuwe naam, standaardiseerden het, en bouwden er een land op.
Het resultaat is een taal die bijna elke Indonesiër vloeiend spreekt en die bijna niemand van hen als eerste leerde. Het is de taal van school, van het nieuws, van het nationale leven. Het is heel vaak niet de taal waarin iemand in slaap werd gezongen.
Dat is de moeite waard om vast te houden, want het is wat het vaakst verkeerd wordt begrepen over een Indonesische gast in jullie kerk. Ze spreken Indonesisch. Daaruit volgt niet dat Indonesisch hun hartstaal is.
Dit is dezelfde beslissing die jullie kerk elke zondag neemt. Houd de dienst in de meerderheidstaal en de nieuwkomer krijgt, beleefd en zonder dat iemand het bedoelt, te horen dat erbij horen een taal kost. Houd hem in meerdere talen tegelijk en niemand betaalt. Indonesië loste het op met een compromis waar iedereen mee kon leven. Een eeuw later kan een gemeente het oplossen zonder enig compromis.
Indonesisch heeft verschillende woorden voor jij, en daartussen kiezen is een uitspraak over de relatie.
Er is een respectvol jij dat juist is voor een vreemde, een klant of een formulier. Een hele preek lang gebruikt zet het een glasplaat tussen de prediker en de gemeente. De woorden zijn allemaal correct. De warmte is weg, en de luisteraar merkt het zonder te kunnen zeggen waarom.
Er is een vertrouwelijk jij, en er is het woord voor broeder of zuster waarmee Indonesische christenen een zaal aanspreken. Onze eigen uitvoer hieronder grijpt naar de vertrouwelijke vorm en vouwt die in het woord voor inspanning, precies zoals het standaard Bijbelregister doet. Dat is een keuze over relatie, gemaakt voordat er één zelfstandig naamwoord vertaald was.
Dezelfde vraag loopt door de hele taal. Indonesisch heeft een alledaags register dat de helft van de uitgangen laat vallen en een formeel dat ze allemaal houdt, en een preek leeft ergens tussen die twee. Zit je er in de formele richting naast, dan klink je als een overheidsbericht. Zit je er in de andere richting naast, dan klink je als iemand die niet heeft begrepen waar hij is.
Een woord-voor-woordmotor kan dit op geen enkele manier beslissen. Niets in het Deens vertelt hem of de spreker een vriend of een ministerie aanspreekt. Hij kiest wat het gangbaarst is en blijft dat dan kiezen, de hele dienst lang.
Deens erin, Indonesisch eruit, via dezelfde route die een live ruimte gebruikt. Onbewerkt.
Dan Roh Kudus turun atas mereka semua, dan mereka mulai berbicara dalam bahasa-bahasa lain.
Uit het Deens Og Ånden faldt over dem alle sammen, og de begyndte at tale på andre sprog.
Het Deense woord hier betekent geest, spook, of een fles sterkedrank, geheel afhankelijk van waar je bent. Een woord-voor-woordlezing kiest de gangbaarste betekenis en geeft je een gewone geest, of erger. Het Indonesisch zegt Heilige Geest bij naam, omdat de run begreep dat het in Handelingen 2 zat, niet in een spookverhaal.
Sebab karena kasih karunia kamu diselamatkan oleh iman. Itu bukan hasil usahamu sendiri, melainkan pemberian Allah.
Uit het Deens Af nåde er I frelst ved tro, og det skyldes ikke jer selv, det er Guds gave.
Twee dingen om te zien. Genade is in Indonesische kerktaal een vaste term van twee woorden, niet het alledaagse woord voor barmhartigheid, en dat is wat eruit kwam. En de uitgang op het woord voor inspanning is het vertrouwelijke jullie, wat betekent dat de zin besloot dat hij tot een gemeente sprak in plaats van tot een publiek.
Beide geproduceerd zonder woordenlijst en zonder waarschuwing. Geef de dienst je opzet vooraf met Context Enhancer en hij begint terwijl de passage al bekend is.
Indonesische christenen hebben een vaste woordenschat, en het is niet de woordenschat van een woordenboek.
De moderne standaardvertaling waaruit de meeste Indonesische protestantse kerken lezen, deed wat een goede Bijbel altijd doet: ze legde de woorden vast. Genade heeft een vorm. De Geest heeft een vorm. Verlossing heeft een vorm. In die vormen citeren, zingen en bidden mensen, en het zijn niet altijd de gangbaarste woorden in de taal.
Je ziet het in de uitvoer hierboven. Het woord dat voor genade is gekozen is de kerkterm, twee woorden die zoiets betekenen als liefdevolle gunst, in plaats van het gewone woord voor barmhartigheid waar een algemeen hulpmiddel op zou uitkomen. Een Indonesische gelovige hoort het verschil in de eerste seconde.
Nog iets waar Europese kerken zich aan vertillen. Indonesische christenen gebruiken het woord Allah voor God, in hun Bijbels, hun liederen en hun gebeden. Het is gewoon het Indonesische woord, en het is daar al heel lang het christelijke woord. Niemand in een Indonesische gemeente vindt het opmerkelijk, en een gastkerk die erop reageert, heeft iets gezegd wat ze niet wilde zeggen.
Drie aparte vragen. Indonesisch zegt op alle drie ja.
Een Indonesische gastprediker kan in het Indonesisch preken en de hele zaal volgt in haar eigen talen. Een van de talen die de bron kunnen zijn.
Op de eigen telefoon van een gast, of op het scherm vooraan met MulingDisplay. Een van de 200+ talen die gelezen kunnen worden.
Vier Indonesische stemmen, dus een zaal kan een man of een vrouw hebben zoals ze wil. Een van de talen waarnaar geluisterd kan worden.
Deze website is ook in het Indonesisch gepubliceerd, wat maar voor een minderheid van de 200+ talen geldt waarmee we werken. Een Indonesischsprekende kan de prijzen, de hulp en elke pagina van deze site in de eigen taal lezen voordat hij je ook maar één vraag stelt.
Het pastorale deel, en het volgt rechtstreeks uit hoe de taal werd gekozen.
Ga uit van helemaal geen waarschuwing. Dit werkt nog steeds.
Eén vraag bij de deur: in welke taal luister je het liefst. Indonesisch, Maleis, Engels en iets heel anders zijn allemaal plausibele antwoorden van dezelfde persoon. Alleen zij weten het.
Ze richten een telefooncamera op jullie code en kiezen hun taal. Niets te installeren, geen account, geen registratie. Het duurt ongeveer even lang als een liednummer opzoeken.
Zet een mandje met goedkope bedrade oortjes bij de deur. Het is het nuttigste ding dat een welkomstteam kan bezitten, en het verandert veertig minuten naar een scherm kijken in gewoon luisteren.
Vermeld op het blad of bij de deur dat de dienst in andere talen beschikbaar is. Noem nooit een persoon of een taal vanaf het podium. Het punt is dat ze kunnen volgen, niet dat ze tegemoet worden gekomen.
Dezelfde wortel, twee standaarden, en de verschillen zijn echt genoeg dat een spreker van de ene hoort wanneer hem de andere wordt aangereikt. Indonesisch en Maleis staan hier daarom apart vermeld. Er is een hele pagina over waar de grens ligt: zie Maleis.
Kijk in de lijst. Javaans en verschillende andere talen van de archipel staan er nog niet in, en waar een taal ontbreekt, weet je dat beter vóór zondag. Als een taal die jullie gemeente echt nodig heeft ontbreekt, laat het ons weten, want zo verandert de lijst.
Het mikt op het register waarin een preek leeft in plaats van het register van een formulier, en de uitvoer hierboven laat zien dat het ongevraagd de vertrouwelijke vorm van jij kiest. Als jullie gemeente een vaste manier heeft om elkaar aan te spreken, zet die woorden dan in Sleutelwoorden en ze worden exact gebruikt.
Ja. Indonesisch kan de taal zijn die van het podium komt én een van de talen waarin de gemeente luistert, dus een gastprediker hoeft niet naar het Engels over te schakelen om door alle anderen begrepen te worden.
Meerdere hiervan kunnen tegelijk in dezelfde dienst draaien, binnen jullie pas.
Niets te installeren, geen kaart, en jullie gast heeft niets nodig dan de telefoon die al in de zak zit.