Kroatisch, Bosnisch en Servisch zijn aparte standaarden. Ze liggen dicht bij elkaar, dichter dan de meeste buurtalen in Europa, en hoe je ze moet noemen is een onderwerp waar mensen sterke gevoelens over hebben. We gaan je daar niets van uitleggen, en we gaan er geen standpunt over innemen. De praktische instructie past op één regel: zet alle drie naast elkaar op de lijst, zeg niets, en laat elke gast de zijne kiezen.
Er valt hier veel over te zeggen en bijna niets ervan is nuttig voor jullie op een zondagochtend. Dus hier is de korte versie.
Kroatisch, Bosnisch en Servisch zijn elk een eigen item op onze lijst. Ze zijn bij ons niet één taal met drie etiketten, en ze zijn ook niet drie onverwante talen. Elk komt aan in zijn eigen standaard, met zijn eigen gebruikelijke woordenschat en zijn eigen spellingconventies.
Iemand die een ervan spreekt, verstaat de andere twee meestal uitstekend. Dat klopt, en het is ook niet het punt. Iets aangereikt krijgen dat niet is wat je zelf je eigen taal zou noemen, is iets kleins dat als iets groots aankomt, vooral voor iemand die al gast is in een zaal waar al het andere onbekend is.
Dus beslis het niet voor hen, en maak er ook geen moment van. Geen aankondiging vanaf het podium, niemand ten overstaan van anderen vragen welke hij wil. De lijst staat op het scherm. Zij kiezen.
Bied alle drie aan. Zeg niets. Laat de persoon kiezen. Een tweede of derde taal toevoegen valt binnen je pas: elke pas draagt meerdere talen tegelijk.
Als je je ooit hebt afgevraagd waar de verschillen uit bestaan, is dit het korte antwoord. Het is niet één groot ding. Het zijn honderd kleine gewoontes.
Waar de ene standaard een korte klinker schrijft, schrijft het Kroatisch in hetzelfde woord meestal een langere reeks. Lichaam, geloof, melk en tijd laten het allemaal zien. Zodra je weet waarop je moet letten, zie je het in bijna elke Kroatische zin, en je ziet het in de uitvoer verderop op deze pagina.
Als een woord van buiten komt, geeft het Kroatisch het meestal de ene uitgang en de buurstandaarden de andere. Organiseren, compliceren, informeren: de stam is gedeeld, de staart niet, en het is een van de snelste manieren waarop een spreker een tekst plaatst.
Kroatisch gaat eerder door met een gewone infinitief waar een buurstandaard een klein verbindingswoord en een volledige bijzin gebruikt. Beide worden overal begrepen. Geen van beide is juister. Het klinkt gewoon als thuis, of net niet.
Kroatisch wordt in het Latijnse alfabet geschreven, met haakjes en accenten op vijf van zijn letters. Servisch is de taal die regelmatig in twee verschillende alfabetten wordt geschreven, en die pagina legt uit wat wij sturen.
Drie aparte vragen, en voor Kroatisch zijn alle drie de antwoorden ja.
Gesproken vanaf het podium. Een Kroatischsprekende kan preken of getuigen en de hele zaal volgt in haar eigen talen. Een van de talen die de bron kunnen zijn.
Gelezen als ondertitels. Op de telefoon die je gast al bij zich heeft, of aan de muur via MulingDisplay. Een van de 200+ talen die gelezen kunnen worden.
Gehoord als stem. Een van de talen waarnaar je kunt luisteren in plaats van lezen, met een mannenstem of een vrouwenstem.
Kroatisch staat in de lijst als hr, zijn eigen naam Hrvatski. Bekijk alle 200+ talen.
Zes Deense regels zijn in één keer naar elke taal gestuurd, zoals een echte ruimte draait, met de kerkinstelling aan. Er is sindsdien niets bewerkt. Drie van de Kroatische staan hieronder.
Het Deens Kødets gerninger er tydelige nok, siger han, og de står i modsætning til Åndens frugt.
Djela tijela sasvim su očita, kaže, i suprotstavljena su plodu Duha.
Woord voor woord komt uit op: vlees, bij een slager. Deens gebruikt één kort woord voor vlees en voor het vlees in bijbelse zin, waar Engels er twee heeft. Wat aankwam is het woord voor het lichaam in de betekenis die Galaten bedoelt, en het is gespeld met de lange klinkerreeks die het markeert als Kroatisch in plaats van als een van de andere twee standaarden.
Het Deens Lad os ikke gå over åen efter vand. Svaret står lige her i teksten.
Nemojmo ići daleko po ono što nam je nadohvat ruke. Odgovor je upravo ovdje u tekstu.
Woord voor woord komt uit op: een beek en een emmer. Het Deense gezegde betekent iets onnodig ingewikkeld maken. Wat aankwam grijpt naar een heel ander beeld, dat van iets wat binnen handbereik ligt, en zegt dan gewoon dat het antwoord hier in de tekst staat. Vergelijk het met de Bosnische versie van dezelfde regel, die veel korter terugkwam.
Het Deens Af nåde er I frelst ved tro, og det skyldes ikke jer selv, det er Guds gave.
Milošću ste spašeni po vjeri, i to nije od vas, to je Božji dar.
Woord voor woord komt uit op: barmhartigheid en in veiligheid gebracht, wat niet is wat een kerk bedoelt. Wat aankwam houdt genade en gered als het theologische paar, zet genade in de vorm die door genade betekent zonder een voorzetsel nodig te hebben, en spelt geloof opnieuw op de Kroatische manier.
Koud geproduceerd, zonder woordenlijst en zonder voorbereiding. Geef het vooraf jullie opzet met Context Enhancer en het begint de dienst met jullie onderwerp en jullie namen al bekend.
Heel lang vierden kerken langs de Kroatische kust in een Slavische taal en drukten ze hun liturgische boeken in het Glagolitisch, een alfabet dat op niets anders in West-Europa lijkt.
Terwijl de rest van de westerse kerk in het Latijn werkte, hadden deze gemeenten toestemming om de Slavische volkstaaltraditie in de Romeinse ritus te behouden, en ze behielden het alfabet dat erbij hoorde. Glagolitische boeken werden nog gedrukt en gebruikt toen het grootste deel van Europa het schrift nog nooit had gezien.
Het alfabet dat vandaag in gebruik is, is het Latijnse, gestandaardiseerd in de negentiende eeuw met haakjes en accenten toegevoegd aan vijf letters. Maar de oudere traditie is de reden dat Kroatische religieuze taal een eigen diepte heeft, en dat een Kroatische gelovige het verschil hoort tussen bewoordingen die in een kerk thuishoren en bewoordingen die in een krant thuishoren.
Bartol Kašić, een Kroatische priester, maakte in de zeventiende eeuw een complete vertaling van de Bijbel in het Kroatisch. Die werd niet gedrukt. Hij lag eeuwenlang ongepubliceerd en verscheen pas in onze eigen tijd.
Dus het register dat Kroatische christenen werkelijk citeren, werd veel later vastgelegd, door de moderne standaardvertaling en door de liturgie waarmee mensen opgroeiden. In die vertaling wonen de vaste woorden: het woord voor genade dat bijbels klinkt, het woord voor het vlees dat niet het woord voor vlees van de slager is, de formulering van de gebeden die mensen uit hun hoofd kennen.
Dit is de praktische reden dat een algemene vertaling een Kroatischsprekende in de kerk teleurstelt. Ze produceert correct Kroatisch in het register van een nieuwsbericht. Waar een gelovige naar luistert is het andere register, en hij merkt de afwezigheid ervan meteen, ook al zou hij niet kunnen benoemen wat er ontbreekt.
Als jullie gemeenschap bepaalde bewoordingen voor namen of begrippen gebruikt, zet ze dan in Sleutelwoorden en ze worden precies zo gebruikt, elke dienst.
Ga uit van geen waarschuwing, geen vrijwilliger die de taal spreekt, en geen idee welke van de drie hij zou noemen. Dit werkt nog steeds.
Kroatisch, Bosnisch en Servisch, samen, voordat er iemand aankomt. Zo hoeft er bij de deur niets besloten te worden en wordt niemand ten overstaan van anderen in verlegenheid gebracht.
Ze richten een telefooncamera op de code en kiezen zelf uit de lijst. Niets te installeren, geen account, geen registratie. Het duurt ongeveer even lang als een liednummer opzoeken.
Zet een mandje met goedkope bedrade oortjes bij de deur. Geef er een zonder toespraak. Hoe minder hier een gebeurtenis van wordt gemaakt, hoe groter de kans dat iemand terugkomt.
Technisch zou één worden begrepen. Dat is niet hetzelfde als juist zijn. Alle drie toevoegen valt binnen één pas, is één tik per stuk, en haalt het enige ongemakkelijke moment uit het hele proces weg, namelijk dat iemand een taal moet accepteren die niet de taal is die hij zou noemen.
Nee. Zet alle drie op de lijst en laat hem het zelf kiezen op zijn eigen telefoon. Hardop vragen maakt van iets privés iets publieks, in een zaal vol mensen die hij net heeft ontmoet.
Welke je maar kiest om te tonen. Het wandscherm en de telefoons staan los van elkaar: een gast die op zijn eigen telefoon leest, houdt zijn eigen keuze, wat er ook aan de muur staat. Als jullie zaal vooral uit Kroatischsprekenden bestaat, zet dan Kroatisch aan de muur en laat de andere twee beschikbaar op de telefoons.
Ja. Kroatisch kan de taal zijn die van het podium komt én een taal waarin de gemeente luistert, dus alle anderen in de zaal ontvangen het op hetzelfde moment in hun eigen taal.
Sloveens is een aparte taal, geen vierde standaard van dezelfde, en een Sloveenssprekende die Kroatisch krijgt, moet echt aan het werk. Het heeft zijn eigen item en zijn eigen pagina.
Niets te installeren, geen kaart, en jullie gast heeft niets nodig dan de telefoon die al in de zak zit en één oortje.