Hebreeuws is nooit verdwenen. Het werd ononderbroken gelezen, gebeden, over getwist en in geschreven, de hele tijd door. Wat het niet meer was, was de taal waarin iemand brood kocht of een kind berispte. Toen werd het dat weer, binnen een paar generaties, en geen enkele andere taal is ooit op die manier teruggekomen. Het was lang beloofd voordat het gebeurde.
Voorzeker, dan zal Ik bij de volken de lippen veranderen in reine lippen, zodat zij allen de Naam van de HEERE zullen aanroepen, om Hem schouder aan schouder te dienen.
Sefanja 3:9
Taalkundigen vertellen dit verhaal meestal als een prestatie: een handjevol vastberaden mensen dwong een taal met wilskracht uit de bibliotheek de straat op. Dat verslag klopt wat de inspanning betreft. Het klopt niet over wie het deed.
Een taal die geen moedertaalsprekers meer heeft, komt niet terug. Dat is niet iets moeilijks dat af en toe gebeurt, het is iets dat niet gebeurt, en Hebreeuws is het enige geval dat iemand kan aanwijzen. Iets dat precies één keer voorkomt, nadat het van tevoren is beschreven, is geen toeval met goede timing.
Jesaja schreef dat de taal van Kanaän weer gesproken zou worden in steden die niet de hare waren. Jeremia schreef dat de woorden zelf weer gehoord zouden worden in Juda wanneer het volk thuisgebracht werd. Sefanja schreef over een taal die aan de volken teruggegeven werd, zodat ze samen de naam van de HEER konden aanroepen. Ezechiël werd een vallei vol dorre beenderen getoond en hem werd gezegd dat er adem in zou komen en dat ze zouden leven.
Toen gebeurde het. Niet langzaam en niet per commissie: een taal van gebed en studie werd binnen een paar generaties de taal waarin kinderen ruzie maakten. Mensen hebben er hard aan gewerkt, en zij verdienen eer. Maar zij waren niet de reden dat het mogelijk was.
Op die dag zullen er vijf steden in het land Egypte zijn die de taal van Kanaän spreken en die zweren bij de HEERE van de legermachten.
Jesaja 19:18 De taal weer gesproken, en gesproken buiten haar eigen land.
Zij zullen in het land Juda en in zijn steden weer dit woord zeggen, wanneer Ik een omkeer zal brengen in hun gevangenschap: Moge de HEERE u zegenen, woonplaats van gerechtigheid, heilige berg.
Jeremia 31:23 De woorden zelf weer gehoord, verbonden met het volk dat thuiskomt.
Ik zal Mijn Geest in u geven, u zult tot leven komen en Ik zal u in uw land zetten.
Ezechiël 37:14 Gezegd over beenderen die zeer dor waren, en zeer veel.
Sefanja stopt niet bij een herstelde taal. Hij zegt ook waartoe: zodat zij allen de Naam van de HEERE zullen aanroepen, om Hem schouder aan schouder te dienen. Vele volken, één roeping, elk in woorden die ze werkelijk begrijpen. Dat is dezelfde belofte waarmee Handelingen 2 opent, en het is de reden dat dit bedrijf bestaat.
Ze heeft de taal zelf gevormd, en dat is te zien in de woordenschat waaruit een vertaling moet kiezen.
Genade, geloof, verbond, verlossing: de woordenschat van de Schrift is nooit weggeweest, omdat de Schrift nooit ophield gelezen te worden. Deze woorden komen al met gewicht aan, en een vertaling die eraan voorbijgrijpt naar een modern synoniem verliest iets wat een Hebreeuwssprekende meteen hoort.
Een taal van gebed en commentaar had geen woord voor een trein, een fiets of elektriciteit. Veel van de nieuwe woorden werden gebouwd uit wortels die al in de Bijbel stonden. Het woord voor elektriciteit komt van een woord in Ezechiël, en heel het moderne Hebreeuws heeft die eigenschap van staan op oude fundamenten.
Zes Deense regels zijn in één keer naar elke taal gestuurd, zoals een echte ruimte draait, en er is sindsdien niets bewerkt. Drie van de Hebreeuwse staan hier, en het verschil ertussen is het interessante deel.
אבל כרגע אין בכלל בעיה.
Uit het Deens Men der er ingen ko på isen. Vi når det, vi skal.
Gewoon modern Hebreeuws, zoals iemand je echt gerust zou stellen. Het Deense gezegde dat er geen koe op het ijs staat is weg, en dat klopt, want daar ging de zin niet over.
והרוח ירדה על כולם, והם התחילו לדבר בלשונות אחרות.
Uit het Deens Og Ånden faldt over dem alle sammen, og de begyndte at tale på andre sprog.
Twee dingen die de moeite waard zijn. Het woord voor geest is in het Hebreeuws grammaticaal vrouwelijk, en het werkwoord hier congrueert ermee als vrouwelijk. En het woord dat voor andere talen is gekozen, is het woord dat de Schrift gebruikt voor tongen, niet het alledaagse woord voor talen.
בַּחֶסֶד נוֹשַׁעְתֶּם עַל־יְדֵי הָאֱמוּנָה, וְזֶה לֹא מִכֶּם, זֹאת מַתְּנַת אֱלֹהִים.
Uit het Deens Af nåde er I frelst ved tro, og det skyldes ikke jer selv, det er Guds gave.
Kijk naar de kleine tekens boven en onder de letters. Dat is vocalisatie, en Hebreeuws doet het normaal zonder. Ze wordt gebruikt voor de Schrift, poëzie en kinderboeken. De run leverde gewoon Hebreeuws op voor een gewone zin en gepunctueerd Hebreeuws voor een vers, en dat is precies het onderscheid dat een Hebreeuwse lezer maakt.
Een woord-voor-woordmotor heeft geen reden om tussen die drie zinnen van register te wisselen, omdat niets in het Deens dat zegt. De reden dat onze uitvoer het wel doet, is dat ze werkt vanuit wat de zin is, niet vanuit wat de woorden zijn.
Hebreeuws is een van de 17 talen in MulingStream die van rechts naar links worden geschreven, en het wordt opgemaakt zoals zijn lezers verwachten, in plaats van gespiegeld in een ontwerp dat voor Engels is gebouwd.
Een Hebreeuwse lezer vult ze aan uit de context, snel, zonder het te merken. De tekens verschijnen alleen waar dubbelzinnigheid kostbaar zou zijn: de Schrift, poëzie en boeken voor kinderen die leren lezen.
Vijf ervan hebben een aparte eindvorm. Het is een van de kleine dingen die slecht behandelde Hebreeuwse tekst voor een moedertaallezer binnen een seconde zichtbaar maken.
Toen het moderne leven woordenschat nodig had die de oude taal nooit had gehad, werd veel ervan gemaakt uit bestaande wortels in plaats van geleend. Het woord dat nu voor elektriciteit wordt gebruikt, is ontleend aan een woord dat in Ezechiël voorkomt.
Een kerk die uit het Oude Testament leest, leest een vertaling van een Hebreeuwse tekst. Als er een Hebreeuwssprekende in de zaal is, hoort die het in de taal waarin het geschreven is, en daar mag je je van bewust zijn zonder er een voorstelling van te maken.
בַּחֶסֶד נוֹשַׁעְתֶּם עַל־יְדֵי הָאֱמוּנָה
Efeziërs 2:8, zoals onze eigen run het produceerde
Twee praktische opmerkingen. Het Nieuwe Testament in het Hebreeuws is een vertaling als elke andere, en verschillende Hebreeuwse edities maken verschillende keuzes, vooral over namen. En als iemand in jullie kerk als gebaar een vers hardop in het Hebreeuws wil lezen, doe het dan goed of doe het niet. Het ongeveer goed doen ten overstaan van een moedertaalspreker is erger dan het niet proberen, en het brengt hem in de positie dat hij beleefd moet glimlachen.
Als jullie gemeente bepaalde Hebreeuwse bewoordingen gebruikt voor namen of termen, zet die dan in Sleutelwoorden en het wordt precies zo gebruikt, elke dienst.
Drie aparte vragen, en Hebreeuws zegt op alle drie ja.
Een Hebreeuwssprekende kan preken of lezen en de zaal volgt in de talen die aanstaan. Een van de talen die de bron kunnen zijn, niet alleen een bestemming.
Hebreeuws op de telefoon die je gast al bij zich heeft, opgemaakt van rechts naar links. Een van de 200+ talen die gelezen kunnen worden.
Een van de talen waarnaar geluisterd kan worden in plaats van gelezen, door een gewoon oordopje.
Twee buurtalen staan anders in de lijst. Jiddisch en Assyrisch kunnen beide als ondertitels worden gelezen, maar geen van beide kan nog vanaf het podium worden gesproken of als stem worden gehoord.
Wie er Hebreeuws spreekt in een Europese kerk is een bredere groep dan de meeste mensen aannemen, en aannemen is de fout.
Goed opgemaakt. De tekst lijnt rechts uit, de interface eromheen gaat mee, en de cijfers binnen een regel lopen zoals Hebreeuws ze laat lopen. Hoofdstuk- en versverwijzingen zijn de gebruikelijke plek waar een achteraf aangepaste lay-out zich verraadt, en die zijn afgehandeld.
Modern Hebreeuws, wat mensen spreken, met een register dat stijgt waar de inhoud Schrift is. Je ziet beide in de uitvoer hierboven: een gewone zin in gewoon Hebreeuws, en een vers met de klinkertekens die een Hebreeuwse lezer bij de Schrift verwacht te zien.
Ja. Hebreeuws kan de taal op het podium zijn én een van de talen waarin de gemeente luistert, dus een lezing in het Hebreeuws bereikt alle anderen op hetzelfde moment in hun eigen taal.
Jiddisch en Assyrisch staan in de lijst en kunnen vandaag beide als ondertitels worden gelezen. Geen van beide kan nog vanaf het podium worden gesproken of als stem worden gehoord. Als je een van beide als stem nodig hebt, laat het ons weten, want zo verandert de lijst.
Niets te installeren, geen kaart, en jullie gast heeft niets nodig dan de telefoon die al in de zak zit.